Test Perfekcjonizmu - Napęd czy Hamulec?

Przez lata perfekcjonizm traktowano jak jedną cechę - i spierano się, czy jest zaletą ('dbam o jakość') czy przekleństwem ('nic mnie nie cieszy'). Współczesne badania - m.in. prace Frosta oraz Hewitta i Fletta - rozstrzygnęły spór inaczej: perfekcjonizm ma dwa niezależne wymiary, które mogą występować w dowolnych kombinacjach.

Pierwszy to perfekcjonistyczne dążenia (wysokie standardy): ambitne cele, dbałość o jakość, satysfakcja z rzemiosła. Drugi to perfekcjonistyczne obawy: lęk przed błędem, wrażliwość na krytykę, chroniczne poczucie, że to wciąż za mało. To rozróżnienie zmienia wszystko, bo badania pokazują, że dążenia wiążą się z lepszymi wynikami i zaangażowaniem, a obawy - z prokrastynacją, wypaleniem i obniżonym nastrojem. Problemem nie jest więc to, że wymagasz od siebie dużo. Problemem jest to, co się dzieje w Twojej głowie, gdy wynik odbiega od ideału.

Kilka strategii o dobrze udokumentowanej skuteczności - głównie z nurtu poznawczo-behawioralnego, w którym perfekcjonizm jest jednym z lepiej przebadanych problemów:

• Zdefiniuj 'wystarczająco dobre' przed startem. Zanim zaczniesz zadanie, zapisz kryteria ukończenia. Bez nich poprzeczka będzie rosła w trakcie - zawsze o jeden poziom wyżej niż aktualny stan.
• Dawkuj perfekcję według stawki. Prezentacja dla zarządu i wewnętrzna notatka nie zasługują na tę samą jakość. Perfekcjonizm wszędzie to perfekcjonizm nigdzie - budżet uwagi jest ograniczony.
• Eksperymentuj z 'kontrolowaną niedoskonałością'. Celowo wyślij coś na poziomie 90% i obserwuj konsekwencje. Ich brak to najskuteczniejszy argument przeciw lękowi - mocniejszy niż jakakolwiek perswazja.
• Oddziel wartość od wyniku. Perfekcjonistyczne obawy żywią się zlepkiem 'mój wynik = moja wartość'. Pomaga pytanie: co pomyślałbym o przyjacielu, któremu nie wyszło to zadanie? Ta różnica w łagodności to rozmiar Twojego zniekształcenia.
• Licz koszt poprawek. Ostatnie 5% jakości potrafi kosztować 50% czasu. Czasem warto - ale niech to będzie decyzja, nie przymus.