Najważniejsze pojęcia
Słowniczek
A
ADHD
Zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi — neurorozwojowe zaburzenie wpływające na ko
Agenci AI (AI Agents)
Autonomiczne systemy AI zdolne do samodzielnego planowania, podejmowania decyzji i wykonywania wielo
AGI (Artificial General Intelligence)
Sztuczna inteligencja ogólna — hipotetyczny system AI zdolny do wykonywania dowolnego zadania
Akcja (Action)
W automatyzacji: pojedynczy krok wykonywany przez system w odpowiedzi na wyzwalacz — fundament każde
Analiza SWOT
Narzędzie strategiczne do oceny pozycji firmy w 4 wymiarach: mocne strony, słabe strony, szanse i za
API (Application Programming Interface)
Interfejs programistyczny umożliwiający komunikację między systemami — kelner między Twoją aplikacją
Asymetria informacji
Sytuacja, w której jedna strona transakcji posiada więcej lub lepsze informacje niż druga — główna p
Asynchroniczna komunikacja
Model komunikacji, w którym uczestnicy nie muszą być dostępni w tym samym czasie — fundament pracy z
Automatyzacja procesów biznesowych (BPA/RPA)
Wykorzystanie technologii do przejęcia powtarzalnych, rutynowych czynności biznesowych — od prostych
Awersja do straty (Loss Aversion)
Skłonność ludzkiego mózgu do silniejszego odczuwania strat niż zysków o tej samej wartości – odkryta
B
Backend
Serwerowa warstwa aplikacji — logika biznesowa, bazy danych, bezpieczeństwo i przetwarzanie danych,
Baza danych No-Code
Narzędzia łączące funkcjonalność bazy danych z prostotą arkusza kalkulacyjnego — Airtable, Notion da
Bezpieczeństwo psychologiczne (Psychological Safety)
Stan zespołu, w którym można zgłosić błąd, zadać niepopularne pytanie lub podważyć pomysł szefa bez
Błąd utopionych kosztów (Sunk Cost Fallacy)
Zniekształcenie poznawcze polegające na kontynuowaniu nierentownych działań tylko dlatego, że już ty
C
ChatGPT
Chatbot AI stworzony przez OpenAI, oparty na modelach GPT — najpopularniejsze narzędzie konwersacyjn
Chmura obliczeniowa (Cloud computing)
Model dostarczania zasobów IT (serwery, bazy danych, aplikacje) przez internet na żądanie — zamiast
Claude
Rodzina modeli językowych AI stworzonych przez Anthropic, wyróżniająca się dużym oknem kontekstowym
CMS (Content Management System)
System zarządzania treścią — oprogramowanie pozwalające tworzyć, edytować i publikować treści na str
Comet
Przeglądarka internetowa oparta na AI, która autonomicznie wykonuje zadania w sieci — wypełnia formu
Context Window (Okno kontekstowe)
Maksymalna ilość tekstu, którą model AI może przetworzyć w jednej interakcji — determinuje ile infor
Cursor
Edytor kodu oparty na AI, zbudowany na bazie VS Code, który integruje modele LLM bezpośrednio w proc
Cykl życia oprogramowania (SDLC)
Ustrukturyzowany proces tworzenia oprogramowania od pomysłu do wycofania — definiuje fazy, role i pu
D
Deep Learning (Głębokie uczenie)
Podzbiór uczenia maszynowego wykorzystujący wielowarstwowe sieci neuronowe do automatycznego wychwyt
Delegowanie
Przekazywanie zadań i odpowiedzialności innym osobom — kluczowa umiejętność lidera, bez której firma
Deployment (Wdrożenie)
Proces przenoszenia aplikacji z komputera programisty na serwer produkcyjny, gdzie staje się dostępn
Dług technologiczny (Technical debt)
Skumulowane koszty wynikające z wybierania szybkich rozwiązań technicznych zamiast właściwych — pozy
Dysforia wrażliwa na odrzucenie (RSD)
Intensywna, przytłaczająca emocjonalna reakcja na realne lub postrzegane odrzucenie, krytykę lub nie
Dysonans poznawczy
Nieprzyjemne napięcie psychiczne wynikające z jednoczesnego posiadania sprzecznych przekonań lub z r
E
Efekt aureoli
Zniekształcenie poznawcze polegające na tym, że jedna pozytywna cecha osoby lub produktu sprawia, iż
Efekt Dunninga-Krugera
Zniekształcenie poznawcze: osoby o niskich kompetencjach przeszacowują swoje umiejętności, a eksperc
Efekt placebo
Zjawisko, w którym pozorne leczenie lub substancja bez aktywnych składników wywołuje realne zmiany f
Efekt potwierdzenia
Zniekształcenie poznawcze polegające na selektywnym wyszukiwaniu, interpretowaniu i zapamiętywaniu i
Efekt Zeigarnik
Zjawisko psychologiczne polegające na tym, że niedokończone zadania są lepiej zapamiętywane i zajmuj
F
Fine-tuning (Dostrajanie modelu)
Proces dostrajania wstępnie wytrenowanego modelu AI do konkretnego zadania lub domeny poprzez dodatk
Framework
Gotowy szkielet do budowania aplikacji, który narzuca strukturę i dostarcza narzędzia — zamiast pisa
Frontend
Warstwa aplikacji webowej widoczna i dostępna bezpośrednio dla użytkownika — wszystko, co widzisz, k
Funkcje wykonawcze (Executive functions)
Zestaw zdolności zarządzających mózgu: planowanie, hamowanie impulsów, pamięć robocza, elastyczność
Funkcje wyższego rzędu
Funkcje, które przyjmują inne funkcje jako argumenty lub zwracają funkcje jako wynik — fundamentalny
H
Halucynacje AI
Zjawisko generowania przez modele AI informacji brzmiących wiarygodnie, które są błędne lub całkowic
Heurystyka dostępności
Skrót poznawczy, w którym oceniasz prawdopodobieństwo zdarzenia na podstawie tego, jak łatwo przycho
Hiperfocus (Hiperfokus)
Stan ekstremalnego, niekontrolowanego skupienia na jednym zadaniu, w którym otoczenie przestaje istn
Hosting / Domena
Dwa fundamenty obecności w internecie: domena to adres Twojej strony (mojafirma.pl), hosting to serw
K
L
Lean management
Filozofia zarządzania oparta na eliminacji marnotrawstwa i maksymalizacji wartości dostarczanej klie
LLM (Large Language Model)
Duży model językowy — sieć neuronowa trenowana na miliardach tekstów, zdolna do generowania, rozumie
Low-Code
Platformy programistyczne wymagające minimalnej ilości kodu — przyspieszają budowę aplikacji 5-10x,
M
Machine Learning (Uczenie maszynowe)
Gałąź sztucznej inteligencji, w której algorytmy uczą się wzorców z danych zamiast być programowane
Macierz Eisenhowera
Narzędzie do priorytetyzacji zadań według dwóch osi: pilność i ważność — pomaga oddzielić strategicz
Mapowanie procesów
Wizualne przedstawienie każdego kroku w procesie biznesowym — od początku do końca — pozwalające zob
Marketing szeptany
Strategia marketingowa polegająca na stymulowaniu naturalnych rozmów i rekomendacji o produkcie — na
Metapoznanie (Metacognition)
Zdolność do myślenia o własnym myśleniu — wiedza o własnej wiedzy, kluczowy mechanizm samooceny, ucz
Mgła mózgowa (Brain fog)
Stan obniżonej klarowności myślenia, trudności z koncentracją, zapominaniem i przetwarzaniem informa
Mikrozarządzanie (Micromanagement)
Styl zarządzania polegający na nadmiernej kontroli każdego detalu pracy zespołu — właściciel staje s
Modele językowe
Systemy AI trenowane na ogromnych zbiorach tekstu, zdolne do rozumienia i generowania ludzkiego języ
Motywacja pracowników
Wewnętrzne i zewnętrzne czynniki napędzające zaangażowanie i produktywność zespołu — nie chodzi o mo
MVC (Model-View-Controller)
Wzorzec architektoniczny dzielący aplikację na trzy warstwy — dane (Model), interfejs (View) i logik
MVP (Minimum Viable Product)
Najprostsza wersja produktu z minimalną funkcjonalnością, która pozwala zweryfikować pomysł na rynku
N
Neuroróżnorodność (Neurodiversity)
Koncepcja traktująca różnice neurologiczne (ADHD, autyzm, dysleksja) jako naturalne warianty ludzkie
NLP (Przetwarzanie języka naturalnego)
Dziedzina sztucznej inteligencji zajmująca się rozumieniem, interpretacją i generowaniem ludzkiego j
No-Code
Platformy do budowania aplikacji, stron i automatyzacji bez pisania kodu — wszystko konfiguruje się
O
Onboarding
Ustrukturyzowany proces wdrażania nowego pracownika, klienta lub użytkownika — kluczowy dla retencji
Open Source
Model tworzenia oprogramowania z publicznie dostępnym kodem źródłowym, który każdy może czytać, mody
Opportunity Cost (Koszt utraconych korzyści)
Wartość najlepszej alternatywy, z której rezygnujesz podejmując decyzję — niewidoczny na żadnej fakt
Overthinking (Nadmierne myślenie)
Nawykowa pętla nadmiernego analizowania, która zamiast prowadzić do lepszych decyzji, paraliżuje dzi
P
Paradoks wyboru (Paradox of Choice)
Zjawisko psychologiczne opisane przez Barry'ego Schwartza — im więcej opcji do wyboru, tym trudniej
Paraliż analityczny / decyzyjny
Stan, w którym strach przed błędem paraliżuje działanie, a poszukiwanie idealnego rozwiązania staje
Prawo Parkinsona
Obserwacja z 1955 roku: praca rozszerza się, aby wypełnić cały czas dostępny na jej ukończenie — fun
Prompt Engineering
Sztuka formułowania instrukcji (promptów) dla modeli AI tak, aby uzyskać jak najlepsze i najtrafniej
Prompty
Instrukcje tekstowe kierowane do modeli AI — sposób, w jaki komunikujesz się ze sztuczną intel
Przebodźcowanie cyfrowe
Stan przeciążenia sensorycznego i kognitywnego wywołanego nadmiarem bodźców cyfrowych — powiadomień,
Python
Uniwersalny język programowania ceniony za czytelną składnię i ogromny ekosystem bibliotek — dominuj
PyTorch
Open-source'owy framework do uczenia maszynowego stworzony przez Meta AI — dominujący w badaniach na
R
RAG (Retrieval-Augmented Generation)
Technika łącząca model językowy z bazą wiedzy — zamiast polegać na pamięci AI, podajesz mu sprawdzon
React
Biblioteka JavaScript stworzona przez Meta (Facebook) do budowy interaktywnych interfejsów użytkowni
Reframing (Zmiana perspektywy)
Technika psychologiczna polegająca na zmianie interpretacji sytuacji bez zmiany faktów — nie pozytyw
S
SaaS (Software as a Service)
Model dystrybucji oprogramowania przez internet jako usługę subskrypcyjną — zamiast kupować i instal
Scenariusz / Workflow
Zdefiniowana sekwencja kroków tworzących zautomatyzowany proces biznesowy — trigger uruchamia łańcuc
Segmentacja rynku
Podział rynku na odrębne grupy klientów o podobnych potrzebach i zachowaniach — bo nie da się sprzed
Silosy informacyjne
Sytuacja, w której wiedza, dane i informacje są zamknięte w izolowanych grupach lub działach firmy —
Single Source of Truth (SSOT / Jedno źródło prawdy)
Zasada, że każda informacja w organizacji powinna mieć jedno, autorytatywne źródło — eliminuje chaos
Skalowalność
Zdolność firmy do zwiększania przychodów bez proporcjonalnego wzrostu kosztów — to co odróżnia bizne
SOP (Standard Operating Procedures)
Udokumentowane procedury opisujące krok po kroku jak wykonywać powtarzalne zadania — fundament deleg
Syndrom oszusta (Imposter Syndrome)
Zjawisko psychologiczne, w którym kompetentne osoby czują, że są udawaczami i że zaraz ktoś odkryje
Sztuczna inteligencja
Dziedzina informatyki zajmująca się tworzeniem systemów zdolnych do wykonywania zadań wymagających l
T
Temperatura (w AI)
Parametr modeli AI kontrolujący losowość odpowiedzi — niska temperatura daje przewidywalne, spójne w
Temptation Bundling
Technika produktywności łącząca przyjemne czynności z tymi, które odkładasz — chcesz podcastu? Słuch
TensorFlow
Open-source'owy framework do uczenia maszynowego stworzony przez Google Brain, jeden z dwóch dominuj
Time-blocking
Metoda zarządzania czasem polegająca na dzieleniu dnia na bloki dedykowane konkretnym zadaniom — zam
W
Wąskie gardło (Bottleneck)
Punkt w procesie ograniczający przepustowość całego systemu — firma działa tak szybko, jak jej najwo
Webhook
Mechanizm powiadamiania w czasie rzeczywistym, w którym system zewnętrzny sam informuje Twoją aplika
Wskaźnik wypalenia (Burn rate)
Tempo, w jakim firma wydaje gotówkę — kluczowy wskaźnik przetrwania startupów i małych firm, który m
Wyzwalacz (Trigger)
Zdarzenie lub warunek, który automatycznie uruchamia workflow — pierwszy element każdej automatyzacj