Efekt Barnuma (nazywany też efektem Forera) polega na tym, że ludzie uznają za trafne i osobiste opisy własnej osobowości, które są w rzeczywistości na tyle ogólne, iż pasują do prawie każdego. Nazwa nawiązuje do cyrkowca P.T. Barnuma, któremu przypisuje się zdanie, że w jego programie „każdy znajdzie coś dla siebie”.
W 1948 roku Bertram Forer przeprowadził test osobowości wśród swoich studentów, a następnie wręczył każdemu „indywidualny” profil. W rzeczywistości wszyscy dostali dokładnie ten sam tekst, złożony z fraz wyciętych z gazetowego horoskopu.
Studenci ocenili trafność opisu na 4,26 w skali do 5.
Skuteczne stwierdzenia barnumowskie mają kilka powtarzalnych cech: są dwustronne („bywasz towarzyski, ale czasem potrzebujesz samotności”), zawierają pochlebstwo, opisują niewykorzystany potencjał i odnoszą się do wewnętrznych stanów, których nikt z zewnątrz nie zweryfikuje.
Efekt wzmacnia się, gdy odbiorca wierzy, że opis powstał specjalnie dla niego, oraz gdy pochodzi od źródła uznanego za autorytet.
Poza horoskopami efekt Barnuma napędza część rynku testów osobowości, raportów „profilu przywódczego” i automatycznych analiz marki. Nie oznacza to, że każde takie narzędzie jest bezwartościowe — oznacza, że samo wrażenie trafności nie jest dowodem, że narzędzie cokolwiek zmierzyło.
Najprostszy test: sprawdź, czy opis potrafi czegoś o tobie nie powiedzieć. Rzetelny wynik wyklucza pewne cechy i zawiera stwierdzenia, z którymi część odbiorców się nie zgodzi. Opis, pod którym podpisałaby się dowolna osoba z twojego biura, nie niesie informacji.
Najczęściej zadawane pytania
Na uznawaniu za trafny i osobisty takiego opisu własnej osobowości, który w rzeczywistości pasuje do niemal każdego. Klasyczny eksperyment Bertrama Forera z 1948 roku pokazał, że studenci ocenili identyczny dla wszystkich profil na 4,26 w skali do 5, będąc przekonanymi, że powstał indywidualnie dla nich.
Nie. Efekt Barnuma dotyczy sposobu formułowania opisu, a nie samego pomiaru. Narzędzie może mieć rzetelną konstrukcję i jednocześnie prezentować wynik językiem barnumowskim, bo tak przyjemniej się go czyta. Warto więc oceniać osobno metodologię testu i osobno styl raportu.
Sprawdź, czy opis potrafi czegoś o tobie nie powiedzieć. Stwierdzenia barnumowskie są dwustronne („bywasz towarzyski, ale czasem potrzebujesz samotności”), pochlebne i odnoszą się do niesprawdzalnych stanów wewnętrznych. Jeśli pod całym tekstem podpisałaby się dowolna osoba z twojego biura, nie niesie on informacji.
Zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi — neurorozwojowe zaburzenie wpływające na koncentrację, impulsywność i…
Skłonność ludzkiego mózgu do silniejszego odczuwania strat niż zysków o tej samej wartości – odkryta przez Daniela Kahnemana i…
Stan zespołu, w którym można zgłosić błąd, zadać niepopularne pytanie lub podważyć pomysł szefa bez strachu o karę społeczną,…
Różnica między nagrodą otrzymaną a tą, której układ nagrody się spodziewał. To ona, a nie sama przyjemność, jest sygnałem uczenia…
Zniekształcenie poznawcze polegające na kontynuowaniu nierentownych działań tylko dlatego, że już tyle zainwestowałeś — jeden z…
Sam Gallup odradza używanie testu CliftonStrengths do rekrutacji. Nie „nie zaleca w niektórych przypadkach" — wprost pisze w swoim centrum pomocy, że narzędzie nie zostało zwalidowane do selekcji i nie należy porównywać na jego podstawie kandydatów.
Czytaj →
