Quiet quitting (ciche odchodzenie)
Quiet quitting, po polsku najczęściej „ciche odchodzenie” albo „ciche rezygnowanie”, to postawa pracownika, który zostaje w firmie, ale robi tylko to, co wynika z umowy i zakresu obowiązków: bez nadgodzin, bez odpisywania wieczorem, bez dobrowolnych projektów. Nazwa jest myląca, bo nikt tu z pracy nie odchodzi. Odchodzi się od idei, że w pracy trzeba dawać z siebie więcej, niż wymaga etat.
Określenie stało się popularne latem 2022 roku dzięki nagraniom na TikToku, w których młodzi pracownicy opisywali rezygnację z „wychodzenia ponad”. Od początku towarzyszy mu spór: dla jednych to wycofanie i spadek zaangażowania, dla innych zwykłe trzymanie się granic pracy. Oba odczytania mają argumenty i od tego, które przyjmiesz, zależy, co z tym zrobisz.
Skąd się wzięło i ile w tym zjawisku jest nowego
Samo zachowanie jest stare. Nowa jest nazwa i to, że ludzie mówią o nim otwarcie, często jako o świadomym wyborze. Jack Zenger i Joseph Folkman pisali w „Harvard Business Review” już w sierpniu 2022 roku, że to nowa etykieta na dawne zachowanie i że częściej mówi o przełożonych niż o pracownikach (Zenger i Folkman, 2022).
Gallup przełożył modne hasło na swoje stałe badanie zaangażowania. Jim Harter opisał na podstawie ankiety z czerwca 2022 roku na próbie ponad 15 tysięcy pracowników w USA, że do „cichych odchodzących”, czyli osób niezaangażowanych, ale nie wrogo nastawionych, można zaliczyć co najmniej połowę amerykańskich pracowników. Zaangażowanych było 32%, aktywnie niezaangażowanych 18% (Gallup, Harter, 2022). Uwaga przy czytaniu tej liczby: Gallup nie zmierzył nowego zjawiska, tylko nazwał nową nazwą kategorię, którą bada od lat.
Spór o pojęcie: granica obowiązków czy wycofanie
Pierwsze odczytanie mówi, że quiet quitting to wycofanie. Pracownik przestaje się angażować, bo stracił zaufanie do firmy, nie widzi sensu w swojej pracy albo uznał, że wysiłek i tak nie zostanie zauważony. W tej wersji to sygnał ostrzegawczy, często poprzedzający prawdziwe odejście.
Drugie odczytanie mówi, że to po prostu wykonywanie umowy. Umowa określa czas i zakres pracy, a oczekiwanie stałej dostępności i „dodatkowej mili” bez dodatkowej zapłaty nie ma w niej oparcia. W tej wersji problemem jest raczej kultura, w której robienie tego, za co się płaci, nazywa się rezygnacją.
Obie strony mają rację w innych przypadkach. Osoba, która kończy pracę o 16:00 i robi ją dobrze, nie wycofuje się. Osoba, która przestała zgłaszać problemy, choć je widzi, już tak, nawet jeśli siedzi do 18:00. Dlatego lepszym miernikiem niż liczba godzin jest pytanie, czy człowiek nadal mówi, co zauważa.
Ciche odchodzenie w małej firmie
W firmie na pięć osób granica obowiązków rzadko jest spisana. To sprawia, że pojęcie bywa używane jako zarzut wobec kogoś, kto po prostu nie spełnia niepisanych oczekiwań. Trzy typowe sytuacje:
- Pracownik przestał odpisywać po godzinach. Właściciel odbiera to jako spadek zaangażowania, a pracownik jako powrót do warunków, na które się umawiali. Rozmowa o tym, kiedy kontakt po godzinach jest naprawdę potrzebny, rozwiązuje więcej niż ocena postawy.
- Najlepsza osoba robi już tylko swoje. Kiedyś brała dodatkowe projekty, teraz nie. Częsty powód: wcześniejszy wysiłek nie przełożył się ani na wynagrodzenie, ani na uznanie. Tu przydaje się pojęcie motywacja pracowników.
- Nikt nie zgłasza pomysłów na spotkaniach. To zachowanie bliższe wycofaniu. Jeśli wcześniejsze propozycje przepadały bez odpowiedzi, ludzie uczą się, że nie warto. Ten mechanizm psychologia nazywa wyuczoną bezradnością.
Czego pojęcie nie obejmuje
Quiet quitting nie jest diagnozą ani kategorią badawczą o ustalonej definicji. To hasło z mediów społecznościowych, które firmy badawcze dopasowały do swoich istniejących miar. Najbliżej mu do pojęcia zdystansowanie psychiczne, które w badaniach wypalenia opisuje wycofanie uwagi i zaangażowania z pracy. Różnica polega na kontekście: tam wycofanie idzie w parze z wyczerpaniem, a quiet quitting bywa po prostu decyzją kogoś, kto świadomie przesunął priorytety poza pracę i dobrze się z tym czuje.
Co zrobić, gdy widzisz to w zespole
- Najpierw zapisz, czego oczekujesz. Jeśli oczekiwanie nie jest w zakresie obowiązków ani nie zostało ustalone, trudno mieć pretensje, że ktoś go nie spełnia.
- Zapytaj, co się zmieniło. Krótka rozmowa jeden na jeden daje więcej informacji niż interpretowanie godzin wylogowania.
- Sprawdź, czy dodatkowy wysiłek był kiedykolwiek widoczny. Jeśli osoby, które robiły więcej, nie dostawały za to nic, zespół wyciągnął logiczny wniosek.
- Oddziel granice od wycofania. Kończenie o czasie to granica. Przemilczanie problemów to sygnał, który wymaga rozmowy.
Dobre pytanie na start brzmi: czy w mojej firmie da się dobrze wykonywać pracę w godzinach, za które płacę? Jeśli nie, to temat dotyczy organizacji pracy bardziej niż postawy ludzi.
Najczęściej zadawane pytania
Quiet quitting, po polsku ciche odchodzenie lub ciche rezygnowanie, to postawa pracownika, który zostaje w firmie, ale wykonuje tylko to, co wynika z umowy i zakresu obowiązków. Nie bierze nadgodzin, nie odpisuje na wiadomości wieczorem, nie zgłasza się do dodatkowych projektów. Nazwa jest myląca, bo nikt nie odchodzi z pracy, tylko z idei, że trzeba dawać więcej, niż wymaga etat. Określenie stało się popularne latem 2022 roku za sprawą nagrań na TikToku. Samo zachowanie jest dużo starsze i wcześniej opisywano je jako brak zaangażowania. Przykład: księgowa, która przez lata zostawała po godzinach przed każdym terminem, zaczyna wychodzić punktualnie i od razu zgłasza, czego nie zdąży. Czy to wycofanie, czy zdrowa granica, zależy od tego, czy nadal dobrze wykonuje swoją pracę i zgłasza problemy.
Quiet quitting w dużej mierze jest nową nazwą dla starego zachowania. Jack Zenger i Joseph Folkman pisali o tym w Harvard Business Review w sierpniu 2022 roku, wskazując, że chodzi bardziej o jakość przełożonych niż o nowy typ pracownika. Gallup, który od lat bada zaangażowanie, zaliczył do cichych odchodzących osoby niezaangażowane, ale nie wrogo nastawione, i na podstawie ankiety z czerwca 2022 roku ocenił, że to co najmniej połowa pracowników w USA. Te dane nie dowodzą, że zjawisko nagle się pojawiło. Pokazują raczej, że istniejąca od dawna grupa dostała chwytliwą etykietę. Nowe jest to, że ludzie mówią o swojej postawie otwarcie i często traktują ją jako świadomy wybór, a nie wstydliwy problem. Dla firmy wniosek jest praktyczny: przyczyny trzeba szukać w organizacji pracy.
Quiet quitting i stawianie granic w pracy z zewnątrz wyglądają tak samo: ktoś kończy o czasie i nie bierze dodatkowych zadań. Różnica leży w tym, co dzieje się w godzinach pracy. Osoba stawiająca granice wykonuje swoje zadania dobrze, zgłasza problemy, proponuje usprawnienia, tylko nie robi tego kosztem czasu wolnego. Osoba, która się wycofała, przestaje mówić, co zauważa, robi minimum potrzebne, żeby nie było uwag, i nie angażuje się w wynik. Przykład: dwóch handlowców kończy o szesnastej. Pierwszy zostawia w systemie notatki o każdym kliencie i mówi szefowi o powtarzającej się reklamacji. Drugi wpisuje tylko to, co obowiązkowe, a o reklamacji milczy. Pierwszy ma granice, drugi się wycofuje. Dlatego liczba godzin jest słabym miernikiem zaangażowania.
Quiet quitting w małej firmie wymaga od właściciela najpierw sprawdzenia własnych oczekiwań. W zespole kilkuosobowym zakres obowiązków rzadko jest spisany, więc pretensje dotyczą często rzeczy, których nikt nie ustalił, na przykład odpisywania wieczorem. Pierwszy krok to zapisanie, czego naprawdę oczekujesz. Drugi to rozmowa jeden na jeden z pytaniem, co się zmieniło, zamiast interpretowania godzin wylogowania. Trzeci to sprawdzenie, czy dodatkowy wysiłek był w przeszłości zauważany i nagradzany. Jeśli osoby, które robiły więcej, nie dostawały ani podwyżki, ani uznania, zespół wyciągnął logiczny wniosek. Czwarty krok to oddzielenie granic od wycofania: kończenie pracy o czasie jest w porządku, przemilczanie problemów już nie. Warto też zadać sobie pytanie, czy pracę da się dobrze wykonać w opłacanych godzinach.
Quiet quitting w zespole najlepiej rozpoznać po komunikacji, a nie po godzinach pracy. Sygnały wycofania to: ludzie przestają zgłaszać pomysły i problemy, na spotkaniach panuje cisza, pytania o opinię dostają odpowiedź wszystko jedno, a zadania są wykonywane dokładnie w granicach polecenia, nawet gdy widać, że coś obok wymaga uwagi. Sygnałem nie jest samo kończenie pracy o czasie ani odmowa nadgodzin, bo to mieści się w umowie. Przykład: grafik, który wcześniej sam zauważał błędy w briefach klientów, teraz realizuje briefy z błędami bez słowa. To zmiana warta rozmowy. Zanim ją przeprowadzisz, sprawdź, czy jego wcześniejsze uwagi były brane pod uwagę. Jeśli przepadały, zespół nauczył się, że mówienie nic nie daje, i to jest pierwszy obszar do naprawy.
Powiązane pojęcia
Motywacja pracowników
Wewnętrzne i zewnętrzne czynniki napędzające zaangażowanie i produktywność zespołu — nie chodzi o motywacyjne plakaty na ścianie,…
Zdystansowanie psychiczne (Mental distance)
Jeden z rdzeniowych wymiarów wypalenia zawodowego: celowe wycofanie uwagi i zaangażowania z pracy, mierzone osobno od wyczerpania.
Tak budujemy strony: na własnym CMS-ie, z wyceną i terminem w 48 godzin.